Trabzon
Site Haritası

Düzköy Genel Bilgiler

Tarihçe;
  

XX. yüzyıla kadar bölgede şehirleşmenin olmayıp tamamen kırsal hayatın hakim olması ve yöreye ait tarihi bilgilerin oldukça yetersiz kalması dolayısıyla Düzköy İlçesinin Tarihi ancak bölgenin tarihi içerisinde değerlendirilebilmektedir.

        Bölgenin tarihi içerisinde Trabzon”un tarihi ele alındığında batılı tarihçiler bölgede ilk olarak Yunanlı kolonistlerin yerleşmiş olduklarını belirtmektedirler. Fakat yapılan araştırmalar neticesinde bölgede ilk yerleşen kabilelerin Orta Asya kökenli Turani kavimlerinin uzantıları oldukları konusunda tarihçiler fikir birliği içerisindedirler.

            M.Ö. 800-300 yılları arasında bölgede Kimmerlerin ve ardından İskitlerin (Sakalar) yerleşmiş oldukları bilinmektedir. Trabzon şehri M.S. 64 yılında Roma İmparatorluğunun eline geçerek, 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilinceye kadar bu devletin uzantısı olan Trabzon Rum Devletinin egemenliğinde kalır.

            Trabzon yöresi Bizans İmparatorluğu ve Trabzon Rum Devleti döneminde bile yoğun bir şekilde değişik boylara mensup Türkler tarafından iskana sahne olmuştur. 11. ve 14. yüzyıllarda Kafkasya üzerinden gelen Kuman Türkleri, 1071 Malazgirt Zaferinden sonra da İran üzerinden gelen Oğuz boyları Karadeniz bölgesinde yoğunlaşmışlardır.13. ve 14. yüzyıllarda Trabzon Rum Devletinin bazı sınırları neredeyse bugünkü Trabzon Vilayeti sınırına kadar gerilemiştir.

            14. ve 15. yüzyıllarda Anadolu”da hızla büyüyen Osmanlı Devleti, 1453 yılında İstanbul`un fethiyle imparatorluk seviyesine ulaşmıştır. Fatih Sultan Mehmet, Anadolu`nun bütünlüğünü sağlamak gayesiyle, Bizans İmparatorluğunun devamı niteliğindeki Trabzon Rum Devletini 26 Ekim 1461`de ortadan kaldırarak, Trabzon`u fethetmiştir.

            Kanuni Sultan Süleyman devrine ait kayıtlara göre, günümüz Düzköy ilçesinde 5 yerleşim yeri bulunmaktaydı. Bu kayıtlarda sözü geçen yerleşim birimleri; Düzköy (Haçka), Çayırbağı (Sidiksa), Aykut (Horovi), Gürgendağ (Kalkiyu) ve Çalköy (Çal)`dır. Dolayısıyla bu durum bölgede Osmanlı fethi öncesinde de kırsal nitelikte bir takım yerleşim birimlerinin varlığını ispatlamaktadır.

            Köylere ait kayıtlar incelendiğinde yörede önemli bir nüfus potansiyelinin bulunduğu göze çarpmaktadır. Bu nüfusun ¼ ünü müslümanlar, geri kalanını gayr-i müslimler oluşturmaktadır. Müslümanların yoğun olarak yaşadığı yerleşim yerleri Çayırbağı (Sidiksa), Düzköy (Hakça) ve Çalköy`dür. Bu dönemlerde Türklerin büyük ölçüde değişik bölgelerden getirilerek bölgede iskan edildiği anlaşılmaktadır.

            17.-18. yüzyıllara yönelik olarak yöre tarihi hakkında bilinenler oldukça azdır. Fakat, genel tarihi seyre göre, bölgeyi etkileyen sosyal olayların bu paralellikte Düzköy çevresini de etkilediği göz önünde bulundurulmalıdır.

            1876 tarihli Trabzon Vilayet Salnamesinin Düzköy`le ilgili kısmında yerleşim birimlerine Alazlı (Mula), Çiğdemli (Hameniye), Taşocağı (Holaliyos) ve Gökçeler (İhtimena) eklendiğini görmekteyiz. Yalnız bu köylerin hangi tarihte tesis edildiği belirlenememiştir.

            Bu yıllarda hane sayısına göre nüfusu kalabalık olan köyler Düzköy (Haçka), Çayırbağı (Sidiksa), Çalköy (Çal), Gökçeler (İhtimena), ve Alazlı (Mula) şeklinde sıralanmaktadır. Düzköy ilçesi 1876 verilerine göre 272 hane ve yaklaşık 1360 nüfusuyla orta büyüklükte bir kasaba niteliğindedir. Aynı tarihte eldeki verilerden İslam dininin bölgeye tümüyle egemen olduğunu görmekteyiz. Yine 1876 Vilayet Salnamesi verilerinden, yörede kırsal yaşama hakim olan tarım ve hayvancılığın en önemli geçim kaynağı olduğu anlaşılmaktadır.

            Düzköy yöresinin en önemli tarihi olaylarından birisi de Haziran 1914`te fiilen başlayan 1. Dünya Savaşı ve onun getirmiş olduğu yıkımlardır. Kafkasya Cephesinde Osmanlı kuvvetlerinin yenilgiye uğraması neticesinde 1915-1916 yıllarında Erzurum, Bayburt, Muş, Van, Bitlis, Erzincan, Rize ve Gümüşhane ile beraber Trabzon”da işgal altına girmişti.

            Bu yıllar Trabzon`un tüm kesimlerinde olduğu gibi Düzköy`de sıkıntıların, yoklukların ve sefaletin had safhaya çıktığı dönemlerdir. İşgal yıllarında en hazin durum hiç şüphesiz yöre insanının maruz kaldığı “muhacirlik” denilen zorunlu göç meselesidir.

            Bu yıllarda özellikle Sultan Murad, Karadağ, Karaptal ve Hıdırnebi gibi yaylalarda Türk milislerin direnişleri Rusların çekilip gitmelerine kadar aralıksız sürmüş ve önemli kahramanlıklar ortaya konulmuştur.Bugün yaylalarımızda büyük sevgi ve saygı göstermiş olduğumuz “Şehitler” denilen yerler bu dönemlerde Ruslara karşı yapılan savaşlarda şehit olan askerlerimizin bulunduğu kudsi yerlerdir. Rus ordusunun konuşlandığı köylere karşı gece vakti ve ansızın düzenlenen baskınlara en güzel örnek 2 Haziran 1916 tarihli Alazlı (Mula) baskınıdır.

            Rusya`da 1917 yılında meydana gelen Bolşevik İhtilali neticesinde Rus kuvvetleri bölgeden kısa sürede çekilmişlerdi. Akçaabat, bu dönemde Türk kuvvetleri tarafından 17 Şubat 1918 tarihinde düşman işgalinden kurtarılmış, muhtemelen aynı tarihlerde Düzköy`de düşman işgalinden kurtarılmıştır. Resmi kaynaklarda yer almasa bile Düzköy`ün 12 Şubat 1918`de düşman işgalinden kurtulmuş olduğu o dönemde yaşayanların beyanlarından anlaşılmaktadır.

            Kurtuluş Savaşının da başarıyla neticelenmesinden sonra, Cumhuriyet idaresinde Düzköy, Osmanlı döneminde olduğu gibi Trabzon Vilayeti ve onun kazası olan Akçaabat”ın sınırlarına dahil edilmiştir. 1944 yılında bucak statüsüne getirilen Düzköy”de ilk belediye teşkilatı 1960 yılında kurulmuştur.Düzköy, nihayet 9 Mayıs 1990 tarihinde yapılan yeni bir düzenlemeyle bağlı bulunduğu Akçaabat`tan ayrılarak müstakil ilçe statüsü kazanmıştır.

            Düzköy ilçe statüsünü kazandıktan sonra hızla gelişmeye başlamıştır. Düzköy ilçe merkezine bağlı altı mahalle (Orta Mah., Düzalan Mah.,Büyük Mah., Cevizlik Mah., Yeni Mah.,Tepecik Mah.) 3 belde (Çayırbağı, Çal ve Aykut) ile altı köy (Çiğdemli, Alazlı, Taşocağı, Gürgendağ, Gökçeler, Küçüktepe, Yerlice) bulunmaktadır. Düzköy ilçesi Trabzon merkezine olan yakınlığı yanı sıra yakın çevresiyle mevcut kara yollarının düzgün olmasıyla hızlı bir gelişim ve değişim içerisinde bulunmaktadır.

Sosyal Durum;

 İlçemiz halkının tamamı aynı sosyal ve kültürel değerleri paylaşmaktadır. Halkın %15’e yakın bölümü çeşitli kurum ve kuruluşlarda çalışarak diğer % 85’i ise tarım, hayvancılık ve gurbette çalışarak geçimini sağlamaktadır. Çalışan erkek nüfusun bir bölümü gurbetçilik yapmak üzere iş mevsiminde İlçe ve İl dışına çıkmakta; yerleşim birimlerinde kalan kadınlar tarlada, bağda çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşmaktadır.

Nüfus;

2000 yılında yapılan nüfus sayımında ilçemizin belde ve köylerinin nüfus sayısını gösteren sayım sonucu aşağıya çıkarılmıştır.

  Belediyelerin Nüfus Dağılımı

 Belediyeler Kadın Erkek Toplam
 Merkez 3.406 3.457 6.863
 Çayırbağı mah. 3.543 3.326 6.869
 Çalköy Mah. 2.240 2.059 4.299
 Aykut Mah. 1.117 1.131 2.248
 Toplam 10.306 9.973 20.279

 

Diğer mahallelerin nüfusu Kadın Erkek Toplam
 Alazlı mah. 591 499 1.090
 Çiğdemli mah. 189 158 347
 Gökçeler mah. 732 709 1.441
 Gürgendağ mah. 513 412 925
 Küçüktepe mah. 43 27 70
 Taşocağı mah. 411 329 740
 Toplam 2.479 2.134 4.613

   İçemizde belediye sınırları içinde toplam 20.279 kişi, köylerde ise toplam 4.613 kişi yaşamaktadır. İlçe mülki sınırları içindeki toplam nüfus ise 24.892’dir

   Aile planlaması uygulamaları nedeniyle  nüfus artış hızının düştüğü ve sahip olunan çocuk sayısının azaldığı gözlenmektedir.

   İlçe nüfusu etnik bakımdan homojen bir yapı sergilemektedir.

   İlçe nüfusunun toplam 6 köy ve 4 belediye sınırları içerisinde dağınık bir yerleşim yapısı içinde yaşadıkları gözlemlenmektedir. Her aile evini kendi tarla ya da bahçesinin bir kenarına yapmıştır. Mezarlıkların dahi bu dağılıma uygun olduğu, ilk bakışta anlaşılabilir. Bu dağınık yerleşim arazi yapısından kaynaklanmakta olup, hizmetlerin maliyetini artırmaktadır.

    Nüfus hareketleri  açısından yayla ve mezra (mezere) lar önem taşımaktadır. Halkın büyük bir bölümü Nisan ayından sonbahar başlarına kadar mezra ya da yaylalara göç etmektedir. (Çalışabilir nüfusun bir kısmının iş bulmak amacıyla büyük şehirlere gittiğini de ayrıca belirtmek gerekir.)

Kaynak: duzkoy.gov.tr
            duzkoy.bel.tr

 İlçemiz halkının tamamı aynı sosyal ve kültürel değerleri paylaşmaktadır. Halkın %15’e yakın bölümü çeşitli kurum ve kuruluşlarda çalışarak diğer % 85’i ise tarım, hayvancılık ve gurbette çalışarak geçimini sağlamaktadır. Çalışan erkek nüfusun bir bölümü gurbetçilik yapmak üzere iş mevsiminde İlçe ve İl dışına çıkmakta; yerleşim birimlerinde kalan kadınlar tarlada, bağda çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşmaktadır.

Yorumlar - Yorum Yaz